Als Saskia gaat winkelen met haar puberdochter valt het haar op dat er overal Engels wordt gesproken. En niet alleen in winkels, ook in restaurants. Haar dochter vindt het heel normaal. ‘Overal wordt Engels gesproken, mam, blijf gewoon een beetje bij de tijd.’
Ik ben met mijn dochter in Amsterdam. Het kind heeft nieuwe kleren nodig want haar broeken, die ze vorige week nog gewoon paste, komen nu tot net onder haar knie. We belanden in het walhalla voor elk pubermeisje: De Kalverstraat. Waarin een hele rits winkels met hetzelfde aanbod kleding schreeuwend mijn dochter uitnodigt om naar binnen te komen. En dat is wat we doen, winkel in, winkel uit.
Aangesproken worden in het Engels
In de eerste winkel die we binnenstappen worden we verwelkomd door een verkoopster. In het Engels. ‘Hi, can I help you? Or are you just looking around?’ Mijn dochter gooit er zonder met haar ogen te knipperen een aantal Engels zinnen uit om de verkoopster te laten weten dat we rondkijken en als we hulp nodig hebben haar zullen roepen. Ook een verdieping hoger wordt er door de verkopers Engels gesproken. Een winkel verder speelt zich hetzelfde riedeltje af: we worden weer in het Engels verwelkomd en geholpen. En weer een winkel verder idem dito. Ik vraag of zij dat niet erg vindt, dat ze standaard in het Engels wordt aangesproken. Mijn dochter trekt eerst haar ik-begrijp-niet-waar-je-het-over-hebt-snoetje en dan, als ik zeg dat ik dat dus wel erg vind, volgt een oogrol. ‘Overal wordt Engels gesproken, mam, blijf gewoon een beetje bij de tijd.’
Even later in een restaurant waar we lunchen, en waar óók Engels wordt gesproken, probeer ik na te gaan waarom ik me er zo aan erger. Ik bedoel, hoe erg is het? En hoort dat ook niet een beetje bij het internationale karakter die een grote stad nu eenmaal heeft? Spreekt iedereen niet Engels in grote steden? Mijn dochter snapt niet waarom het me zo bezighoudt, zij weet niet beter dat een groot deel van het leven, van haar leven, in Amsterdam in het Engels gaat. In winkels, restaurants, koffietentjes, op terrassen en zelf in de bioscoop en het openbaar vervoer. En hoewel ik weet dat dit ook bij de globalisering hoort en het niet te stoppen is en ik ook niet ben van de afdeling dat het we alles moeten behouden zoals het is, vind ik deze verandering niet in ons voordeel.
Terug in de tijd: harde muziek
Vijfendertig jaar geleden liep ik met mijn moeder in diezelfde Kalverstraat, winkel in, winkel uit. Ik smikkelde en smulde van al die nieuwe kleding die ik zag hangen en die ik wilde passen. Mijn moeder klaagde en mopperde ondertussen over de muziek die wel erg hard stond. Dat was vroeger wel heel anders. Ze kon zichzelf helemaal niet meer horen praten. En waarom was er überhaupt muziek, dat winkelt toch helemaal niet ontspannen. Ik snapte mijn moeder niet, in elke winkel hadden ze toch harde muziek aan staan? Dat hoorde er toch gewoon bij? Waarom kon mijn moeder niet met haar tijd meegaan? En toen mijn moeder uiteindelijk haar beklag ging doen bij de verkoopster wilde ik het liefst in rook opgaan. Ik schaamde me kapot.
Buiten op straat siste ik tegen mijn moeder dat ze in de volgende winkel niet mocht klagen over de muziek. Belachelijk vond mijn moeder, daar kon je toch gewoon wat van zeggen. Zij vond het raar dat er maar vanuit werd gegaan dat iedereen die in de winkel kwam die muziek mooi vindt. En dat iedereen dat volume ook prima vindt. Maar als je dat doet, zei mijn moeder, dan hou je geen rekening met elkaar. Dan sta je gewoon je eigen feestje te vieren. En ik geloof niet dat dat de bedoeling is als je een winkel hebt.
Rare aanname
Ik had toen geen idee wat mijn moeder bedoelde, maar nu ik met mijn dochter in de stad was des te meer. Ik vind het gewoon ronduit irritant dat er maar vanuit wordt gegaan dat iedereen Engels spreekt en in het Engels kan antwoorden. Een rare aanname, want er zijn genoeg mensen in Nederland die geen of weinig Engels spreken. Hoe vraag je dan om de juiste maat? Of geef je als je wilt lunchen door dat je een voedselallergie hebt? Of vraag je om meer informatie? Mijn dochter redt zich prima in het Engels, en ik ook, maar wat als je dan niet kunt?
Het zou al schelen als ze vragen of de ander Engels spreekt. En het zou ook veel schelen als ze één Nederlandse zin kunnen afdraaien waarin ze uitleggen dat ze geen Nederlands spreken, maar Engels. En het zou helemaal veel schelen als er op de werkvloer minimaal één iemand rondloopt die wel Nederlands spreekt. Om die mensen te woord te staan die geen woord over de grens spreken. En om te laten zien dat ze echt wel rekening met de ander houden en niet hun eigen feestje aan het vieren zijn.
***
Lees ook: Seksuele voorlichting voor pubers lijkt vooral op rampenbestrijding en Pubers zijn ware illusionisten
