Sexting, het sturen van sexy foto’s naar elkaar is een populaire hobby van pubers. Een op de acht kinderen maakt weleens van zichzelf en stuurt die naar een vriendje of vriendinnetje. Omdat het spannend is en omdat online niet meer weg te denken is uit het puberleven. Dit is wat je er (niet) aan aan kunt doen.
Maar soms gaat het mis en gaan de foto’s rond in de klas, de hele school of komen op een pornosite terecht. Francien Regelink, inmiddels volwassen, had op haar vijftiende een crush op een jongen en die haalde haar via MSN over om een screenshot zonder bh op te sturen. Ze zei daarbij nog: niet doorsturen, het is alleen voor jou. Een heel schooljaar gebeurde er niks, tot ze de eerste schooldag na de vakantie op school kwam en overal door de school hing. De foto bleek bovendien massaal doorgemaild (we spreken over 2003) te zijn. “Francien, laat je je tieten nog eens zien”, kreeg ze toegeroepen.
Vorig jaar kwam van Regelink een boek uit met deze titel, waarin ze beschrijft hoe bang ze is om dit aan haar ouders en haar vriendje te vertellen. En hoe het is om voor ‘slet’ te worden uitgemaakt. Van een goedgebekte, vrolijke puber veranderde ze in een bang muisje.
“Iemand uitmaken voor slet, dat was vroeger op school iets voor op de wc-deur of een roddel”, zegt Talenay Strehl van de organisatie Help Wanted. Met WhatsApp, Instagram en Facebook staat een sexy foto die voor maar een paar ogen is bestemd in een vloek en een zucht op een paar honderd mobieltjes.
“Sexting heeft risico’s, maar het kan ook een leuke manier zijn om elkaar te prikkelen”, zo zei sexuoloog Astrid Kremers vorig jaar in Opzij. Kremers werkt onder meer bij het Psychotraumacentrum van het Wilhelmina Kinderziekenhuis. Zij raadt het in haar eigen sexuologiepraktijk voor volwassenen. Soms raadt ze het zelfs aan bij stellen wiens seksleven een duwtje in de rug nodig heeft. “Het kan stimulerend zijn en leuk als voorspel.”
En dan gaat het weleens mis. Help Wanted krijgt ruim negenhonderd noodkreten binnen per jaar, en dat aantal blijft groeien. De organisatie onstond uit het Meldpunt Kinderporno, toen bleek dat kinderen problemen kregen met online pesten en chantage. Strehl denkt dat het nog een topje van de ijsberg is. Een van de noodkreten die Help Wanted afgelopen jaar binnen kreeg:
Ik sta op YouTube. Mijn ex heeft het erop gezet en ik krijg het er niet af. Mijn klasgenoten zijn erachter gekomen en nu word ik gepest. Help!
Regelrechte chantage komt ook voor. Zo meldt een meisje dat kennelijk via WhatsApp naar haar vriendjes fotootjes stuurde van haar vagina dat hij meer beelden wil en als ze dat niet doet, dreigt hij wat hij nu op zijn telefoon heeft staan online te zetten.
In antwoord op dit soort noodkreten raadt Help Wanted vaak aan om het in ieder geval aan iemand te vertellen: aan ouders, of als dat niet kan, aan een vertrouwenspersoon op school. Naar de politie stappen kan ook. Seksueel getinte plaatjes online of verspreiden waar een minderjarige bij is betrokken, valt nu eenmaal onder kinderporno en is dus strafbaar. De psychische gevolgen zijn groot. “Schaamte, depressie, tot zelfmoordgedachten aan toe”, somt Astrid Kremers op. Of het slachtoffer durft niet meer naar school, of wil vanwege pesten een andere school uitzoeken. Ze ziet de ellendige gevolgen van sexting met slechte afloop allemaal voorbijkomen in het Psychotraumacentrum in het Wilhelmina Kinderziekenhuis in Utrecht, waar ze werkt. Behalve dat ziet ze ook dat het online chanteren leidt tot ‘live’ seksueel geweld, bijvoorbeeld het vragen van seksuele diensten onder bedreiging van publicatie van seksueel getinte foto’s.
Het valt Astrid Kremers op dat het bij sexting en aanverwante verschijnselen toch wel steeds op dat de schuld meestal het slachtoffer wordt gelegd en het slachtoffer zich ook heel schuldig voelt. “Een meisje neemt inderdaad een bepaald risico als ze een naaktfoto naar een vriendje stuurt. Maar je kunt niet zeggen dat het haar schuld is dat die op internet terecht komt. Als ik mijn huis niet op slot doe, dan neem ik ook risico. Maar mijn spullen meenemen, dat blijft toch echt verboden. Ofwel, niemand vraagt erom bedreigd te worden.”
Bij Help Wanted krijgen ze vaak ook meldingen binnen van volwassenen, die het slachtoffer zijn van wraakporno of zichzelf met portret, naam en nummer terugvinden op een pornosite. De mogelijkheden zijn dan een stuk beperkter: volwassenenporno is nou eenmaal niet verboden. Ook het (laten) weghalen van foto’s waar je zelf op staat, is lastig. Dat bleek bijvoorbeeld in het tv-programma ‘Internetpesters aangepakt’ waarin de 21-jarige Chantal -geholpen door Peter R. de Vries- een rechtzaak aanspande om een link met een verwijzing naar een filmpje waarop haar waarop ze haar ex-vriend bevredigt verwijderd probeert te krijgen.
Organisaties als Help Wanted kunnen bijvoorbeeld ook Facebook vragen een ongewenste beeltenis te verwijderen, wat vaak makkelijker gaat dan dat een individu dat doet. Maar vragen iets te verwijderen op een buitenlandse pornosite is een stuk lastiger. “De politie kan verder nog iets doen als je iemand aanklaagt wegens smaad en laster, maar dan moeten er wel bewijzen zijn en moet je weten wie het gedaan heeft”, zegt Talinay Strehl.
Een ander verschijnsel is dat wie zich ook nog eens uitspreekt over zijn ervaringen, ook nog eens heel vaak ‘ze zal er wel om gevraagd hebben’- reacties krijgen. Zo schreef iemand op de facebookpagina van Francien Regelink: “Zelfs op een leeftijd van vijftien kun je zeker zelf ook wel bedenken dat je je ergens anders op moet focussen dan op het laten zien van je tieten aan jongens.”
Voor Astrid Kremers en haar collega’s is dit precies de reden waarom ze slachtoffers van online seksueel geweld in de media nooit aan het woord laten. “Want dan krijgen ze ook nog eens te horen hoe stom het is geweest dat ze zich hebben laten fotograferen.”
