De oorlog tussen Rusland en Oekraïne wordt door pubers nauwlettend gevolgd. Pubers van 17 jaar en ouder, die ingeschreven staan voor de dienstplicht, vragen zich af of ze opgeroepen kunnen worden voor het leger.
De laatste dagen gaat het bij ons thuis veel over de oorlog in Oekraïne. Mijn pubers zijn heel goed ingelicht, ze volgen het nieuws op de voet via al hun social media kanalen. Dat maakt ook dat de oorlog dichtbij voelt. Op Instagram of Snapchat zien ze leeftijdsgenoten uit Oekraïne vertellen wat er gebeurt. Pubers die net als zij, naar school gaan, sporten en met hun vrienden leuke dingen doen.
We kijken samen de beelden, die hartverscheurend zijn. Mensen opeengepakt in de metro, die bang zijn en zich machteloos voelen. Mensen die afscheid moeten nemen van elkaar, mensen die willen, of misschien wel moeten, vechten voor hun land. We hebben het over de NAVO, de grenzen van Europa, en of deze oorlog een conflict tussen twee landen is of het begin van een derde wereldoorlog. De oorlog voelt ook nu dichtbij. Nederland is lid van de Navo, we leven in Europa.
Oproep voor het leger
Ineens vragen mijn pubers of zij opgeroepen kunnen worden voor het leger. Is er een kans dat ze op een dag hun spullen moeten pakken en zich moeten melden? Op TikTok wemelt het van de video’s waarin grappen worden gemaakt over een eventuele oproep.
Mijn pubers hebben beiden de brief van de Rijksoverheid gekregen vlak voor hun 17e verjaardag, zoals elke puber die bijna 17 is. Daarin staat dat ze zijn ingeschreven voor de dienstplicht. Ik moet eerlijk zeggen dat zowel mijn pubers als ik die brief nooit echt goed hebben gelezen.
Gelukkig vind ik de brief van de jongste nog ergens onder een stapel papieren. Ik lees dat als je zeventien bent ingeschreven staat voor de dienstplicht, daar heb je geen keuze in, en dat er nu geen opkomstplicht is en dat die in heel uitzonderlijke situaties weer terug kan komen. Uitleg over wat dit precies betekent ontbreekt. En op de site van de Rijksoverheid staat het evenmin.
Wat als?
Is dit een uitzonderlijke situatie? Als de minister van Defensie, Kajsa Ollongren zegt dat een oorlog in Europa, aan de grens van de NAVO en de EU, bedreigend voor ons is, moeten mijn pubers zich dan zorgen maken?
Mijn pubers zijn niet de enigen die zich deze vraag hebben gesteld. Bij het ministerie van Defensie staat de telefoon roodgloeiend. Een woordvoerder stelt iedereen gerust: ‘De dienstplicht is niet actief, dat betekent dat je niet opgeroepen wordt om te vechten. Als we jongeren zouden verplichten het leger in te gaan moet er veel geregeld en getraind worden, dat duurt jaren. Daarnaast wordt er in oorlogen nu met kleine, gespecialiseerde legers gevochten en niet met grote massalegers.’
Schuilen in de metro
Mijn pubers zijn, enigszins, gerust. Zoals gezegd, de oorlog voelt dichtbij. De beelden die ze zien, de mensen die aan het woord komen, het maakt indruk. Ze weten dat de situatie in een handomdraai kan veranderen. Hun leeftijdsgenoten in Oekraïne gingen twee weken geleden ook gewoon naar feestjes, school, sportwedstrijden, of een beetje hangen bij elkaar thuis. En nu schuilen ze in een metro, en hopen ze dat ze ooit nog naar een feestje kunnen gaan.
