Pubers op TikTok komen uitgebreid in aanraking met de oorlog in Oekraïne. Ze kunnen de oorlog, als het ware op de voet volgen. Maar dat wat ze te zien krijgen is niet altijd op waarheid gebaseerd.
TikTok is in een paar jaar uitgegroeid tot de populairste app onder tieners en jongeren. Wereldwijd zitten er een miljard mensen op, waarvan zo’n drie miljoen in Nederland. De app is aan de ene kant ontzettend leuk. Er wordt gedanst, gezongen, grappen gemaakt, er wordt in discussie gegaan, pubers wereldwijd vinden er elkaar. Wat de app onder meer populair maakt is dat het makkelijk is om zelf filmpjes op een komische manier te bewerken. Ook video’s met betrekking tot de oorlog in Oekraïne.
Dubieuze video’s
In een artikel op NRC.nl laten ze zien wat er gebeur. Een video die een raket laat zien is 10 miljoen keer bekeken, maar blijkt afkomstig uit het video-spel Arma 3. Een parachutelanding die 27 miljoen keer is bekeken, is een filmpje uit 2016. Het beeld dat TikTok-gebruikers van de oorlog meekrijgen is dan ook in veel gevallen dubieus. Het gaat makers van de video’s vooral om de likes en geld.
Vooral met dat laatste moet je oppassen. Het is relatief makkelijk om via TikTok om donaties te vragen. Er gaan veel nep-livestreams rond van mensen die doen alsof ze in nood zijn, hun koffer pakken en vragen om geld. Maar ze pakken drie dagen lang dezelfde koffer in en ondertussen stromen de donaties binnen.
De Nederlandse Marieke Kuypers doet aan factchecken op TikTok. Ze houdt onder meer een lange lijst bij met filmpjes waarvan ze heeft achterhaald dat ze niet kloppen. Het is goed om het met he puber hierover te hebben. Wat zien ze? En is dat wat ze zien echt? En druk ze op hun hart om nooit zomaar geld te doneren.
@mariekekuypers Stuur niks door als het nog niet gecheckt en gedeeld is door een betrouwbare nieuwsbron! Veel oude beelden en nepbeelden gaan rond #oekraïne #oekraine🇺🇦 #🇺🇦 #nieuws #factcheck #rusland #oorlog ♬ Blade Runner 2049 – Synthwave Goose
Hoe kun je zelf factchecken?
Je kunt pubers dat wat ze zien zelf laten factchecken. In een artikel op NOS.nl laten ze zien wat je kunt doen.
Account
Wie verspreidt het nieuws? Is het een bekend account? Welke andere posts zijn op dit account te vinden? Bij twijfel: tik de naam van de persoon die het account heeft in op Google en kijk wat er over hem of haar bekend is.
Beelden
Horen de beelden bij het verhaal wat wordt verteld? Twijfel je, copy paste het beeld en zet het op google, je kunt dan zien in welke artikelen de beelden nog meer in voorkomen. Je kunt beelden ook controleren via Yandex.
Livestream
Is het echt live, of zie je steeds een herhaling? Is er een TikTok-logo in beeld? Dan is het eerder opgenomen en opgeslagen (vandaar het logo) en dus niet live.
Google
Tip van Nieuwsuur-journalist Rudy Bouma: tik op Google in wat je bent tegengekomen en zet daarachter het woord factcheck en dan krijg je veel informatie over dat item.
