Waarom het schoolsysteem in Nederland leerlingen demotiveert

Waarom het schoolsysteem in Nederland leerlingen demotiveert

Paul den Hartog is blogger en docent en mentor op het vwo. Hij ziet dagelijks waarom het schoolsysteem in Nederland leerlingen demotiveert. Ze worden namelijk niet gestimuleerd om met hun talenten bezig te zijn, maar aangemoedigd om te zwoegen op dat waar hun interesse helemaal niet ligt.  Anders gezegd: iedereen moet gewoon lekker middelmatig zijn. 

Ik denk nog vaak terug aan Bart Sanders. Niet omdat hij dood is. Althans, ik weet helemaal niet of hij nog leeft of niet. Hij is van mijn leeftijd dus ik ga er maar van uit dat hij ergens een fijn leven leidt. Of nog preciezer: ik hoop dat vooral. Bart zat bij mij in de klas op de middelbare school en was subliem. Tenminste, dat is hoe ik er nu over denk. Destijds vond ik Bart vooral een beetje vreemd.

Bart was subliem met alles wat te maken had met getallen, berekeningen en logica. Voor vakken als Wiskunde, Natuurkunde, Scheikunde en Biologie had hij een 9 op zijn rapport. Helaas voor hem lag zijn talent minder bij de vreemde talen. Voor zowel Engels, Frans als Duits had hij een 4. U begrijpt het al: Bart bleef zitten. Want drie keer een 4, dat zijn te veel onvoldoendes.

Schoolsysteem in Nederland

Het volgende jaar, hij zat niet meer bij mij in de klas, herhaalde het scenario zich. Twee keer blijven zitten mag niet volgens de regels dus Bart moest van school af. Triest. Bart had met het grootste gemak wiskundige kunnen worden, chemisch analist of raketgeleerde. Als wetenschapper is er een groot talent verloren gegaan voor Nederland.

Ik denk dat er veel Barten zijn, zowel vroeger als nu. Het extreme verschil met negens en vieren zie je wat minder, maar het overall plaatje is waarschijnlijk voor iedere docent herkenbaar. Ieder jaar zijn er talloze Barten de dupe van het schoolsysteem in Nederland, dat voorschrijft dat iedere leerling middelmatig moet zijn. Soms lijkt het op een verloren gewaand elfde gebod: Gij zult een 6 halen!

Wat is voldoende?

Een 6 op je rapport staat voor een voldoende. Aangezien er op rapporten alleen hele cijfers staan wordt een 5,5 nog afgerond op een 6. Leerlingen vertalen dat naar: een 5,5 is een voldoende. Statistisch gezien betekent een 5,5 dat je 50% van de te behalen punten daadwerkelijk hebt gehaald. Kortom: de helft van de stof beheersen is volgens de wettelijke norm ‘voldoende’.

Zo kan het gebeuren dat leerlingen die voor ieder vak een 6 scoren ieder jaar overgaan en uiteindelijk ook hun diploma halen. Vervolgens gaan ze studeren en blijkt er een kennisachterstand te zijn. Vervolgopleidingen verwachten immers niet dat hun studenten de stof voor de helft beheersen; ze verwachten dat de leerlingen de complete lesstof begrijpen en kunnen toepassen.

Cijfers ophalen

Op de faculteit Wiskunde willen ze studenten die op hun middelbareschooldiploma minstens een 8 voor wiskunde hadden. Of je daarbij een 4 of een 6 voor Frans had, zal ze worst wezen. Bij Franse Taal en Cultuur natuurlijk precies andersom. Kortom: er is een dringende behoefte aan de Barten van deze wereld. Maar helaas hebben we die al in een eerder stadium weg gefilterd. Ieder jaar weer.

Als mentor heb je ieder schooljaar leerlingen voor wie het spannend wordt of ze over gaan of niet. Ze hebben bijvoorbeeld in april 4 vijven, wat zessen en ook nog twee achten. Op iedere school waar ik gewerkt heb werd er door leidinggevenden gezegd: misschien kan Bart de twee achten even laten voor wat ze zijn; dat zit toch wel goed. Als hij dan minstens twee vijven weet op te halen dan kan hij over. En dat is goed voor de opbrengsten (daar hebben we dat lelijke woord weer) van de school.

Energievreters en energiegevers

Wat er feitelijk gezegd wordt is: laat Bart zich vooral niet bezighouden met zijn talenten. Laat hem vooral zwoegen op dat waar hij minder goed in is, en waar hij waarschijnlijk ook niet zo in geïnteresseerd is. Of dacht er iemand dat Bart met negens voor de exacte vakken en vieren voor de vreemde talen graag tolk Duits wilde worden?

Op deze manier demotiveert het onderwijssysteem de leerlingen. Ze worden verplicht al hun energie te steken in de vakken waar ze niet goed in zijn en geen interesse in hebben, en worden continu geconfronteerd met hun tekortkomingen. En alsof dit nog niet erg genoeg is, gaat dit ten koste van de vakken waar ze wel goed in zijn, waar ze enthousiast over zijn en waarmee ze graag verder zouden willen.

Wel energievreters en geen energiegevers dus. Bij de komende rapportvergaderingen ga ik turven hoe vaak er over de Barten gezegd wordt dat hij lui is, niets uitvreet in de les en geen flikker voor zijn huiswerk doet. Of dat het niveau te hoog gegrepen is voor hem. Want hoe durft Bart, om niet middelmatig te zijn.

Meer columns van Paul lezen? Je vindt ze op zijn Facebookpagina Paul Denkt

***

Nu je hier toch bent, zouden we je iets willen vragen…

We maken iedere dag Tis Hier Geen Hotel met heel veel plezier. Want we zien het als onze missie om jullie zonder al teveel kleerscheuren, en een beetje humor, door de puberteit van je kinderen heen te slepen. En dat willen we blijven doen. Maar sinds de Corona-crisis is dat er niet makkelijker op geworden. Zou je ons daarom willen helpen dit Hotel open te houden? Hoe? Kijk hier!

Geschreven door
More from Redactie

Hilarisch: deze mensen bieden leraren hun excuses aan voor hun kwajongensstreken

Piemels op het bord tekenen, aangeschoten je tentamen maken, een auto van...
Lees verder