Gen Z eet avocadotoast, post elke gedachte online en is verbonden met hun telefoon. Maar terwijl wij, Gen X, hierop afgeven, bouwt Gen Z rustig de wereld om. Tijd om ons ego in te slikken.
Gen X groeide op met het idee dat doorbijten een deugd is, dat klagen nergens toe leidt en dat een vaste baan de jackpot is. Pragmatisch, zelfvoorzienend, geen gezeur. Mooi. Werkte prima in de jaren tachtig en negentig.
Gen Z zegt nee
Maar Gen Z, geboren tussen 1997 en 2012, heeft iets wat wij collectief hebben opgegeven ergens tussen de eerste hypotheek en de midlifecrisis: de vaardigheid om ‘nee’ te zeggen zonder zich daarvoor te schamen. In relaties, in vriendschappen, in de keuzes die ze maken over hoe ze hun leven inrichten, en op de werkvloer.
Uit onderzoek blijkt dat Gen Z significant vaker grenzen stelt op hun werk dan vorige generaties, niet uit luiheid, maar uit strategisch zelfbehoud. Ze noemen het quiet quitting, Gen X noemt het ‘niet meer dan je taakomschrijving doen’, en gaat door tot de burn out hen onderuit haalt.
Aan jezelf werken
Wat Gen Z ook heel goed doet, is mentale gezondheid als een gewoon gespreksonderwerp behandelen. Geen drama, geen taboe. Terwijl Gen X nog steeds denkt dat naar de psycholoog gaan iets is wat je verzwijgt op verjaardagen, zegt een 19-jarige gewoon: “Ik ga even bijkomen, mijn hoofd zit vol.” En gaat dan ook echt bijkomen, want als je aan jezelf werkt, functioneer je beter.
Hoe digitaal vaardig ben je eigenlijk? Gen X doet soms alsof ze digital natives zijn omdat ze vroeger een modem hadden. Gen Z denkt digitaal. Ze begrijpen algoritmen, bouwen communities en weten precies hoe informatiestromen werken. Dat is geen tijdverdrijf, dat is een competentie.
Generatie Alpha, geboren vanaf 2013, gaat ons wat dat betreft helemaal inhalen. Die groeien op met AI als gereedschap, niet als bedreiging. Ze leren niet over technologie, ze denken erdoorheen. Een kind van twaalf dat zelfstandig onderzoek doet, bronnen vergelijkt en een mening vormt op basis van meerdere perspectieven? Dat is geen uitzondering meer, dat is de standaard.
Vroeger vs nu
Misschien is wel het meest ongemakkelijke inzicht dat Gen X vertrouwdheid met wijsheid verwart. Omdat iets vroeger zo ging, denken we dat het de juiste manier was. Maar de generaties na ons stellen die aanname gewoon ter discussie, en terecht.
Het is dus tijd dat we stoppen met zeggen dat vroeger alles beter was, maar kijken en leren van de generaties na ons. Al is het alleen maar om ‘nee’ te kunnen zeggen zonder dagenlang met een schuldgevoel rond te lopen.
