Gaat je puber alleen op vakantie? Dan is dit misschien niet geruststellend om te lezen, want de kans dat hij of zij stomme dingen gaat doen, is groot. Wat wel goed is om te weten: je kunt zelf nog wat doen om de schade te beperken.
Bij een jongen achterop de brommer gaan zitten naar een verlaten strand. Inbreken in een zwembad voor een skinny-dip en moeten wegrennen voor de politie. Meerijden met een stel heel coole jongens en er tijdens de rit achter komen dat de chauffeur (en eigenlijk niemand) meer helemaal nuchter is. Dit is wat ik deed toen ik de eerste keren alleen op vakantie ging.
Stoere verhalen
Ik ben niet de enige die dit soort stomme dingen heeft gedaan. Jij hebt vast ook het een en ander gedaan toen je eenmaal zonder ouders met vakantie was. Ik heb mazzel gehad: ik ben nooit verkracht, ben niet verongelukt en heb niet zitten wegrotten in een Franse politiecel. De dingen die ik heb gedaan vallen meer in de categorie stoere verhalen voor later. Maar ik kan me voorstellen dat iedereen die vroeger dit soort stommiteiten uithaalde, met samengeknepen billen zit als zijn of haar puber alleen op vakantie gaat.
Impulsen reguleren
Pubers hebben nou eenmaal behoefte aan externe prikkels (hoe spannender hoe beter) en die behoefte is zo rond je negentiende het grootst. Vanaf die leeftijd gaat de zelfbeheersing het langzamerhand overnemen van de impulsiviteit. Dat duurt tot een jaar of 23 en dan zou iedereen zijn impulsiviteit redelijk onder controle moeten hebben. Maar het hoeft niet te betekenen dat de impulsen voor die tijd helemaal niet vallen te reguleren, aldus dokter Laurence Steinberg in een artikel over zelfregulering van pubers in de New York Times.
Uit onderzoek blijkt dat roekeloos gedrag door pubers in landen waar ze streng zijn voor kinderen, veel minder voorkomt dan in Westerse landen. Bij ons staat zelfexpressie bij kinderen hoog in het vaandel. In China daarentegen houden ze de touwtjes veel strakker in handen. Tieners daar hebben dezelfde neiging tot sensatiezoeken, maar gebruiken lang niet zo vaak drugs en hebben veel minder seks dan kinderen van die leeftijd in de VS en West-Europa. In landen waar zelfbeheersing in de cultuur zit, komen kinderen veel minder vaak in de problemen met seks, drugs en alcohol van in landen waar tieners wel veel vrijheid krijgen. De teugels laten vieren is dus niet per se een manier om te voorkomen dat je kind in de problemen raakt.
Pubers kunnen foute keuzes maken
Daarbij komt dat stomme dingen pubers altijd min of meer overkomen, zo illustreren Steinberg en psycholoog Margo Gardner in hetzelfde artikel. In het hoofd van je puber kan het gebeuren dat de ratio het verliest van de sociale druk en de emotie. En dan kan zelfs het meest verstandige kind stomme keuzes maken. Toch gaan seksen met die foute jongen. Er op een feestje achter komen dat de BOB straalbezopen is en toch bij hem in de auto stappen. Dat pilletje slikken of een halve fles apfelkorn leegdrinken.
Praat over wat je puber kan doen
Je denkt misschien: daar is die van mij te slim voor. Of te braaf. Of te verantwoordelijk. Maar stomme dingen doen komt in alle lagen van de bevolking voor en bij alle IQ’s. Het is beter om je puber voor te houden wat hij kan doen als hij of zij verzeild raakt in een situatie waar in te veel drank, drugs of seks in het spel is. Hoe vaker je het over dit soort situaties hebt, hoe beter het noodscenario blijft hangen. Spreek het dus veel door: ‘Wat ga je doen als iemand in een bar je tas jat met alles erin?’ Of: ‘Wat doe je als een jongen erg aandringt op seks en jij wil niet?”
Ook handig om mee te geven is dat je bijvoorbeeld altijd geld bij je moet hebben om naar huis te kunnen en dat het handiger is om zelf een condoom bij je te hebben dan om afhankelijk te zijn van de ander. Of dat je tegen seks en vrienden ook gewoon ‘nee’ kunt zeggen als je er geen zin in hebt.
Gezond verstand
En dan kun je ook altijd nog vertrouwen op het gezonde verstand van je puber. Houd hem of haar voor dat hij/zij altijd moet zorgen voor zijn/haar eigen veiligheid. Dus: rekening houden met wat er zou kunnen gebeuren: een ongeluk, zwangerschap of erger. En dat dat belangrijk is dan ergens voor ‘gepakt’ worden.
