De schoonheidsidealen die pubers online voorgeschoteld krijgen zorgen voor een negatief zelfbeeld. Vooral meisjes hebben hier last van. Die worden liever mooi of aantrekkelijk beschouwd, dan dat ze intelligent en succesvol zijn.
Vorige week zag ik een video, the cost of Beauty, over een tienermeisje met een eetstoornis. De fases van deze stoornis zijn achterelkaar geplakt en kun je zien als een aanklacht tegen de giftige beauty industrie en de grote rol die social media hierin speelt. De clip duurt drie minuten en eindigt met de moeder van het meisje die zingt You are so beautiful.
De video ging bij mij door merg en been. Los van het feit dat ik dit nota bene via social media heb bekeken, kwam de boodschap keihard binnen. Het is herkenbaar en zorgwekkend: social media, de voorgeschotelde schoonheidsidealen, en een eetstoornis die als uitkomst wordt gezien. Door meisjes én jongens. Hoe vaak heb ik niet tegen mijn dochter, bijna wanhopig, geschreeuwd, hoe mooi ze is als ze bloedje onzeker voor de spiegel zat. En met haar, meerdere pubers in haar omgeving.
Pubers en social media
Pubers de denken dat ze niet voldoen aan de norm, een gevoel dat sterk wordt gevoed door beelden die dagelijks, vanaf het wakker worden, langskomen. Beelden die laten zien dat succes wordt gekoppeld aan uiterlijkheden. Onderzoek van het Dove Self-Esteem Project toont aan dat 70 procent van de kinderen wordt blootgesteld aan giftige schoonheidsinhoud op sociale media en dat de geestelijke gezondheid van 3 op de 5 kinderen wordt beïnvloed door wat ze op sociale media zien.
Ondertussen wordt óók die andere kant belicht. Body positivity, diversiteit, inclusiviteit; het komt allemaal voorbij op social media. We juichen authenticiteit toe. Bekende (celebrities en influencers) en onbekende mensen laten hun flaws zien. Echte lichamen met echte grote en kleine gebreken. Als die zo duidelijk worden getoond, hoe kan het dan zijn dat de cijfers van pubers die worden beïnvloed zo hoog zijn? Ik vroeg wat dochters van mijn vriendinnen en vriendinnen van mijn dochter daarover dachten. Wat blijkt, ze worden liever mooi of aantrekkelijk beschouwd, dan dat ze intelligent en succesvol zijn. Een even schokkend als verdrietig antwoord.
Afgerekend op uiterlijk
Ondanks alle (emancipatie)inspanningen worden we toch nog, juist in dit digitale tijdperk, aan een bepaald schoonheidsbeeld blootgesteld. Of tenminste aan dat wat als schoonheid wordt ervaren en het succes dat daarmee samenhangt. Complimenten gaan vaak over hoe prachtig iemand is. De knapste instagrammers hebben de meeste volgers. Hoe je eruit ziet is belangrijker dan wie je bent en welke capaciteiten je hebt. Vrouwen worden in de comments op Facebook, Instagram en TikTok vóóral op hun uiterlijk afgerekend. Uiterlijk heeft invloed, op succes, liefde, acceptatie én met hoe mensen met ons omgaan.
Overigens, jezelf (of delen van jezelf) onaantrekkelijk vinden leidt niet meteen tot een verkeerd lichaamsbeeld of zelfbeeld, dan wel eetstoornis. Neemt niet weg dat social media enorm veel heeft bijgedragen aan de drang van (jonge) vrouwen tot objectificatie. Oftewel: meisjes en vrouwen ontwikkelen het primaire beeld van hun lichaam door de blik van anderen. Dat blijkt onder meer door de continue check om fotogeniek te zijn, voor iedere app of site, want likes, shares en comments zijn genadeloos.
Jonge mensen zijn onzeker
De boodschap over schoonheidsidealen die dagelijks voorbijkomt hebben ook invloed op het gebied van aankoopbeslissingen van schoonheidsproducten. 72% van social mediagebruikers koopt producten op basis van Instagram- of TikTok-berichten. Maar het gaat verder. Schoonheid is nu heel maakbaar. Dankzij social media en streamingdiensten (van Tempation Island tot aan de Kardashians) is duidelijk dat het verkrijgen van de perfecte billen of lippen, gewoon zou kunnen. Kost geld, kent wat risico’s, maar als je echt wil, kan het dus.
Social Media is niet hét kwaad, maar het versterkt wel de negatieve en sluimerende onzekerheid van jonge mensen. Aan de andere kant is het eerder genoemde diversiteit- en lichaamspositivisme ook online te zien. Echter, en nu gooi ik wellicht een knuppel in een hoenderhok, de boodschap ‘elk lichaam is mooi’ geeft toch aan dat je je mooi moet voelen om gelukkig te zijn. Je blijft je hoe dan ook richten op je spiegelbeeld.
Inhoud in plaats van schoonheid
Ik pleit dat er meer rolmodellen op inhoud moeten komen. Meer boodschappen op prestaties, op inspiratie, op voorbeelden. En daar om geroemd worden. Dat je meer bent
dan je uiterlijk, dat je lichaam ook dingen doet zoals dansen, sporten en presteren op andere gebieden dan alleen maar mooi zijn. Meer het gesprek aan gaan wat social media met je doet, of wat de boodschap op social media met je doet.
De posts van Selena Gomez of Ariana Grande, waarin ze pleiten voor ‘lief voor elkaar zijn’, zijn te laat. Het moet eerder in de keten van informatie krijgen en verwerken aanwezig zijn. En hopelijk komt er dan een nieuwe tendens op gang. Dat zou ik alle jongeren van harte gunnen. Meer praten, minder beeldscherm. Meer delen, minder oordelen. Meer mens, minder object. Meer leven dan je image. Maar ja, waar te beginnen?
