Ouders die leraren onder druk zetten voor een hoger schooladvies. Kinderen die zich over de kop werken om toch ‘hoger’ te scoren op de Citotoets. En een almaar groeiende bijles-industrie, waarbij grif geld wordt verdiend aan wanhopige ouders. Waar zijn we mee bezig?
Alle leerlingen in groep 8 hebben nu hun schooladvies voor de middelbare school gehad. Voor een aantal ouders zal het advies geen verrassing zijn, voor een aantal is het reden tot actie. Want die vinden het schooladvies te laag en kloppen bij de docent aan. Het lijkt misschien iets wat incidenteel voorkomt, een ouder die heel duidelijk laat merken het niet eens te zijn met het schooladvies van hun kind. Het is eerder schering en inslag, zoals is te lezen in De Telegraaf. Leraren worden onder druk gezet, ruzie mee gezocht, en bedreigd, zowel met juridische stappen als fysiek geweld.
Bijles voor een hoger advies
De cijfers liegen er niet om 90 procent van de leraren maakte de afgelopen twee jaar mee dat een ouder het niet eens was met het advies. 3 op de 4 leraren die lesgeven in groep 7 en 8 is de afgelopen twee jaar onder druk gezet. 21 procent van de docenten zegt het advies wel eens onder druk te hebben aangepast. Omdat ze de sfeer goed willen houden, of niet zitten te wachten op een rechtszaak waarmee wordt gedreigd. En levert het onder druk zetten van de leraar niet genoeg op, dan zijn er altijd nog de talloze bijlesbureaus en citotrainingen waar de kinderen worden klaargestoomd voor de Citotoets. Want mocht het schooladvies niet hoog genoeg zijn, er is nog een tweede kans bij de eindtoets die in in april of mei wordt afgenomen. Als je achtstegroeper daarop goed scoort, dan kan het advies bijgesteld worden.
In het Parool vertelt een docent over de adviesgesprekken met ouders. Negentig procent van de gesprekken was inspirerend en verliep goed. Maar er zaten, zoals elk jaar, ook minder prettige tussen. Met als belangrijkste reden van het ongenoegen: de ouders waren niet happy met het advies. Als de ouders bij zo’n gesprek zeggen dat ze niet akkoord zijn met het advies van hun kind ziet hij de leerling kleiner worden. Die krijgt namelijk te horen dat hij het slecht heeft gedaan. Dat het resultaat te laag is.
Welke boodschap geef je je kind?
In de verhalen die ik ken van boze ouders heb ik me altijd afgevraagd: waar blijft het kind in dit verhaal? Al die boze en teleurgestelde ouders, hebben die wel goed naar hun kind gekeken? Waarom willen ze per se een hoger niveau? Waarom kunnen ze zich niet neerleggen bij het advies dat hun kind heeft gekregen? Want dat is toch het niveau wat hun kind aan kan? Het is niet waarschijnlijk dat ouders in de klas zitten met hun kind, en in die zin dan ook niet weten hóe hun kind leert. En dat schooladvies is juist daarop gebaseerd.
Als je kind een vmbo-advies krijgt wil dat niet zeggen dat je kind dom is, maar dat het op een andere manier leert. En als je kind een vwo-advies krijgt wil dat niet zeggen dat het bijzonder slim is, maar zich snel dingen eigen maakt. Bovendien, wat geef je je kind mee als je willens en wetens dat schooladvies wil veranderen? Je kind denkt: ik ben niet goed genoeg, want het moet beter. Dat lijkt me niet de meest pedagogische boodschap voor kinderen. Het lijkt me ook niet bevorderlijk voor hun zelfvertrouwen. Niet alleen leren ze dat je best doen niet genoeg is, maar moeten ze zich ook staande houden op een school waar ze misschien helemaal niet op hun plek zijn. Met alle gevolgen van dien, als ze het dan niet redden.
Momentopname
In beide groep 8-klassen van mijn kinderen heb ik meegemaakt dat ouders uit hun dak gingen van het advies van hun kind. Zo’n schooladvies zegt echt niet alles. Mijn kinderen kregen beiden in groep 8 een havoadvies. De een stroomde door naar het vwo, de ander naar het vmbo. Het schooladvies dat je kind in groep 8 krijgt kun je misschien maar beter zien als een momentopname, want daarna is het aan je kind wat het er mee doet. Die zit tenslotte in de schoolbanken.
Gooit jouw kind, die je ondanks het havoadvies van de leerkracht op het vwo hebt gekregen, er met de pet naar in dat eerste jaar, dan heb je je ’strijd’ voor niks gevoerd. Is het dan niet beter dat we onze kinderen gewoon lekker laten? En ze vooral naar een school laten gaan waar ze zich prettig voelen. Waar de sfeer leuk is, en waar ze gezien worden. Als die voorwaarden er zijn, dan wordt vanzelf het beste in een kind naar boven gehaald. En is dat niet het belangrijkste?
Pleit ik hiermee de groep 8-docenten die het schooladvies geven vrij? Nee. Want in beide klassen van mijn kinderen heb ik ook meegemaakt dat leraren zich lieten beïnvloeden door de culturele of sociale achtergrond van een kind. Zo kreeg een jongetje uit een zwak sociaal milieu een vmbo-schooladvies terwijl hij fluitend negens en tienen haalde. Hetzelfde gebeurde met een meisje dat met haar ouders was gevlucht naar Nederland. Het is dus ook belangrijk dat er goed wordt gekeken naar het advies wat een docent geeft. Alleen zijn ouders daar misschien niet de aangewezen persoon voor.
